HUYNH BAO LONGDiễn đàn Đối thoại Shangri-La lần thứ 23 tại Singapore vừa qua đã chứng kiến những luồng dư luận trái chiều mạnh mẽ xung quanh bài phát biểu của Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm. Trong khi hệ thống thông tin chính thống tập trung ca ngợi các thông điệp ngoại giao an toàn của nhà lãnh đạo Việt Nam, giới quan sát độc lập và các nhà phân tích chính trị lại đưa ra những góc nhìn phê phán rất sắc bén về tầm nhìn chiến lược cũng như hình ảnh của người đứng đầu chính quyền.
Trong bài nhận định chính thức về sự kiện này, ông Lý Thái Hùng, Chủ tịch Đảng Việt Tân, đã thẳng thắn gọi đây là một bài diễn văn không có chân trời. Theo phân tích của ông Hùng, bài phát biểu dù gọi tên ba cuộc khủng hoảng toàn cầu lớn nhưng lại cố tình né tránh căn bệnh cốt lõi là cuộc cạnh tranh quyền lực gay gắt giữa hai khối Mỹ và Trung Quốc. Điều này làm lộ rõ khoảng trống về mặt bản lĩnh, khiến một quốc gia gần một trăm triệu dân sở hữu vị trí địa chính trị huyết mạch như Việt Nam lại chưa thể hiện được tư thế của một cường quốc hạng trung chủ động định hình tương lai khu vực.
Những phân tích từ các diễn đàn độc lập còn tập trung mổ xẻ sự tương phản sâu sắc giữa các tuyên bố đối nội và thực tế đối ngoại. Khoảnh khắc ông Tô Lâm tỏ ra lúng túng và phải nhanh chóng đeo tai nghe phiên dịch khi nhận câu hỏi trực tiếp bằng tiếng Anh từ chủ tọa về vấn đề an ninh năng lượng đã lập tức trở thành đề tài bàn tán trên truyền thông quốc tế. Chi tiết này bị cho là mâu thuẫn hoàn toàn với những phát ngôn trong nước trước đó của ông về việc từng trực tiếp đứng ra tranh luận với các giáo sư tại Đại học Harvard về kinh tế thị trường. Tư thế cúi đầu đọc văn bản có sẵn cùng sự bối rối trước ngôn ngữ toàn cầu bị giới chỉ trích đánh giá là làm giảm khí chất và tầm vóc của một nguyên thủ quốc gia.
Đi sâu vào bản chất của nền ngoại giao hiện tại, các ý kiến phản biện gay gắt cáo buộc chiến lược "Ngoại giao cây tre" thực chất chỉ là một phương thức thực dụng nhằm che đậy mối quan hệ phụ thuộc, chịu sự chi phối sâu sắc từ Bắc Kinh để duy trì quyền lực phe phái. Sự đối lập giữa những lời lẽ hoa mỹ về hòa bình, lòng tin chiến lược trên trường quốc tế với thực tế duy trì các chính sách siết chặt tự do dân sự trong nước càng khiến tính chân thật trong các tuyên bố của người đứng đầu chính quyền bị hoài nghi nghiêm trọng trước dư luận thế giới.
